7.1.1: Türkiye ve Uzay Araştırmaları Ders Notu

YAZDIRILABİLİR PDF SÜRÜM İNDİR

“Türkiye ve Uzay Araştırmaları Ders Notu” içeriği, 2024 Fen Bilimleri Öğretim Programı’na uygun olarak hazırlanmıştır. Aydınoloji ©

1. UZAY ARAÇLARI

• Uzay Roketi: Uzay araçlarını atmosfer dışına taşır. Genellikle tek kullanımlıktır.
• Uzay Mekiği: Dünya ile uzay istasyonu arasında astronot/kargo taşır. Uçak gibi inebilir, tekrar kullanılabilir.
• Uzay Sondası: Gezegenlere ve derin uzaya araştırma için gönderilir. İnsansızdır. Fotoğraf ve toprak örneği toplar.
• Yapay Uydu: Dünya’nın veya başka bir gezegenin yörüngesinde dolanan insansız araçlardır.
• Uzay İstasyonu: Astronotların uzayda yaşayıp deney yaptıkları devasa laboratuvarlardır.

2. TÜRKİYE’NİN UYDULARI

Aktif Haberleşme Uydularımız:

• Türksat 3A
• Türksat 4A ve 4B
• Türksat 5A ve 5B
• Türksat 6A

Aktif Gözlem Uydularımız:

• Göktürk-1 (Askeri istihbarat)
• Göktürk-2
• İMECE

Pasif (Ömrünü Tamamlamış) Uydularımız:

• Haberleşme: Türksat 1B, 1C, 2A
• Gözlem: BİLSAT, RASAT

3. TELESKOPLAR VE RASATHANE (GÖZLEMEVİ)

• Optik Teleskop: Görünür ışığı toplar. (Aynalı veya mercekli olabilir).
• Radyo Teleskopu: Uzaydan gelen radyo dalgalarını toplar. Dev çanak antenlere benzer. Bulutlu havada bile çalışır.
• Uzay Teleskopları: Atmosferin dışındadır. Hava olaylarından (bulut, yağmur) ve ışık kirliliğinden etkilenmez. En net görüntüyü verir. (Örnek: Hubble, James Webb).

Rasathane (Gözlemevi) Kurulacak Yerin Özellikleri:

• Şehir ışıklarından uzak olmalıdır.
• Rakımı yüksek olmalıdır (Dağ zirveleri).
• Bulutsuz (açık) gece sayısı fazla olmalıdır.
• Havadaki nem, toz ve hava kirliliği az olmalıdır.
• Deprem kuşağından uzak olmalıdır.

4. UZAY VE IŞIK KİRLİLİĞİ

• Uzay Kirliliği: Ömrünü tamamlamış yapay uydular, roket parçaları ve uzay aracı enkazlarının yörüngede birikmesidir.
• DİKKAT: Doğal gök cisimleri (meteorlar, asteroitler) uzay kirliliği YARATMAZ. Sadece insan yapımı araçlar kirlilik yapar.
• Uzay Kirliliğinin Zararı: Yörüngede hızla dönen çöpler, görev yapan aktif uydulara ve uzay istasyonlarına çarparak zarar verebilir.
• Işık Kirliliği: Işığın yanlış yerde, yanlış miktarda ve yanlış yönde kullanılmasıdır. Gökyüzü gözlemini zorlaştırır.

5. UZAY TEKNOLOJİLERİNİN GÜNLÜK HAYATA ETKİSİ (İCATLAR)

Aşağıdaki ürünler uzay araştırmaları sırasında bulunup günlük hayata uyarlanmıştır:

• Teflon
• Çizilmez cam
• Hafızalı sünger
• Dijital termometre
• Navigasyon (GPS)
• Şarjlı aletler
• Tükenmez kalem
• Su arıtma cihazları
• Cırt cırt bant
• Alüminyum folyo

6. ÖNEMLİ İSİMLER

• Alper Gezeravcı: Türkiye’nin ilk uzay yolcusu (astronotu).
• Nüzhet Gökdoğan: Türkiye’nin ilk kadın gökbilimcisi (astronomu).
• Ali Kuşçu: Ay’ın haritasını çıkaran ünlü Türk-İslam astronomu (NASA, Ay’daki bir kratere onun adını vermiştir).